Cztery kultury

Bieg historii sprawił, że już w latach 20- tych XIX w. Łódź stała się miastem wielonarodowym. Jej potęgę gospodarczą wspólnymi siłami budowali Niemcy, Polacy, Żydzi i Rosjanie oraz przedstawiciele innych narodowości. Z tygla różnych doświadczeń, tradycji i obyczajów ludzi, którzy tu przybyli, wyłonił się wspólny etos. Różnice wyznaniowe nie przeszkadzały żyć obok siebie, wręcz przeciwnie - uczyły tolerancji, inspirowały i tworzyły niezwykłą duchowość miasta. Do dziś na Cmentarzu Starym sąsiadują ze sobą groby katolików, prawosławnych i protestantów.

Współistnienie różnych kultur było cechą charakterystyczną Łodzi aż do II wojny światowej. Okupacja hitlerowska w zbrodniczy sposób zniszczyła wielką społeczność żydowską, potem zmienne losy wojenne wygnały z miasta Niemców.

Dziś pozostała tylko pamięć o Łodzi czterech kultur. Mimo, że wciąż działa wyznaniowa gmina żydowska, wspólnota prawosławna i ewangelicka, to nie są to już zbiorowości, które decydują o charakterze miasta. Mimo to poprzez różne inicjatywy Łódź stara się nawiązać do wielokulturowych korzeni. Jedną z nich jest festiwal "Łódź Czterech Kultur", prezentujący świeże zjawiska w międzynarodowej sztuce, nawiązujące m.in. do problematyki tolerancji i tożsamości. Próbą oddania hołdu ofiarom tragicznych wydarzeń z czasu drugiej wojny światowej są także coroczne obchody likwidacji Ghetto Litzmannstadt– najdłużej działającego getta w Europie.

Ślady czterech kultur to dziedzictwo, które wciąż stanowi o sile przyciągania Łodzi. Wspaniałe zabytki – jeden z największych na świecie cmentarzy żydowskich z 200 tys. pochowanych osób oraz największą na świecie żydowską budowlą cmentarną, czyli grobowcem Izraela Poznańskiego, synagoga, cerkiew pw. Aleksandra Newskiego, czy kościół św. Mateusza to najbardziej widoczne pamiątki tamtych czasów. Ale dociekliwi poszukiwacze odnajdą tych śladów znacznie więcej. Kiedy wnikliwie przyjrzymy się łódzkim budynkom, to na wielu z nich wciąż możemy dostrzec np. pozostałości napisów w cyrylicy lub w języku niemieckim. To takie mały ślady wielkiej łódzkiej historii.